PHÁT BỒ ĐỀ TÂM LUẬN, là một trong số rất nhiều tác phẩm của Bồ Tát THẾ THÂN thuyết minh,
được các Thánh giả kết tập thành Tạng Luận trong Tam tạng Thánh giáo.
Khi Phật giáo du nhập vào Trung Hoa, thì tác phẩm này được ngài
Cưu-Ma-La-Thập phiên dịch (344- 413 vào thời Diêu Tần). Bản dịch của
Ngài La Thập chia làm hai phần (thượng và hạ), gồm 12 phẩm, theo danh
mục như sau:
Phẩm thứ nhất: Khuyên
phát tâm,
Phẩm thứ hai: Luận phát
tâm,
Phẩm thứ ba: Nguyện phát
tâm,
Phẩm thứ tư:
Đàn-na-ba-la-mật,
Phẩm thứ
năm: Thi-la-ba-mật,
Phẩm thứ
sáu: Sằn-đề-ba-la-mật,
Phẩm thứ
bảy: Tỳ-lê-da-ba-la-mật,
Phẩm thứ
tám: Thiền-ba-la mật,
Phẩm thứ
chín: Bát-nhã-ba-lamật,
Phẩm thứ
mười: Như Thật Pháp Môn
Phẩm thứ
mười một: Không Vô Tướng,
Phẩm thứ
mười hai: Công Đức Trì.
Từ phẩm
1 đến phẩm 3, Luận Chủ cho biết Đạo nghiệp của Bồ Tát, từ khi sơ phát
tâm, cho đến tu học các Pháp Ba-la-mật. Từ phẩm 4 đến phẩm 9, nói về
phương pháp tu học sáu Ba-la-mật. Ba phẩm sau cùng, mỗi phẩm mang một
nội dung như Danh Xưng của phẩm ấy. Nếu nói theo ngu ý, thì đây
dường như Luận Chủ lược bày Bổn, Tích, Bồ Tát Đạo của Đức Thế Tôn, (tức
là phần chứng minh pháp môn). Và ba phẩm này nói về quả vị của Phật Đạo,
cũng từ các pháp ba-la-mật mà thành tựu.
Chúng
tôi được dịp may đọc qua tác phẩm vào mùa hạ 1987, và đã trình bày với
một số Pháp hữu trong mùa hạ năm ấy. Vì thấy các Pháp Ba-la-mật rất cần
thiết cho sự học đạo, hành đạo của người Phật tử, và cũng làm tài liệu
nghiên cứu cho Tăng Ni trẻ.
Năm nay,
đáp ứng nhu cầu năm học thứ 2 của cơ sở 2 Trường Cơ Bản Phật Học Thành
phố, nên chúng tôi mạo muội phiên dịch tác phẩm này để trình bày với
Tăng Ni sinh. Tin chắc rằng với bản dịch đầu tiên của chúng tôi, còn rất
nhiều sự sai sót về mặt văn nghĩa...
Ngưỡng
mong CHƯ TÔN ĐỨC từ bi chỉ giáo.
CUNG
KÍNH
THÍCH NGUYÊN NGÔN
Phẩm thứ nhứt
Xưng tán
Tam Bảo:
Kính lễ Vô biên tế,
Khứ lai, hiện tại Phật,
Đẳng không bất động trí
Cứu thế Đại-bi-tôn.
Tạm dịch : Cung kính đảnh lễ khắp tất cả chư Phật trong ba đời. Là bậc Trí tuệ cao
tột, tâm Đại bi cứu khổ muôn loài.
Luận nói : Có Pháp Đại Phương đẳng tối thượng diệu: Ma-đắc-lặc-già-tạng (tức Khế
Kinh, cũng gọi là Luật tạng, cũng gọi là Luận tạng, cũng gọi là bốn Mẫu
tạng), là chỗ (PHÁP) tu hành của hàng Đại Bồ Tát. Pháp này khuyến
khích cho người tu học Đạo Vô thượng Bồ đề, khiến cho chúng sanh phát
tâm sâu rộng, và kiến lập thệ nguyện nhứt định trang nghiêm, bằng cách
bỏ thân mạng, tài bảo để nhiếp phục tham lam keo bõn, tu tập “ngũ tụ
giới” dẫn dắt cho kẻ phạm cấm hạnh. Sau rốt lấy Nhẫn nhục mà điều phục
kẻ sân hận, si mê.
Lại phát
tâm dõng mãnh tinh tiến, an chỉ cho chúng sinh, tu tập thiền định, biết
rõ tâm chúng sanh. Do tu hành Trí huệ để diệt trừ vô minh, chứng đắc Như
thật-pháp-môn, xa lìa chấp trước, lại giải rõ nghĩa thậm thâm,
vô-tướng-hạnh, xưng tán công đức khiến cho Phật-chủng không đoạn dứt.
Như vậy, có vô lượng phương tiện pháp môn thanh tịnh, phù-trợ tâm Bồ đề.
Những pháp thượng thiền trên đây, phải phân biệt khai thị rõ ràng, khiến
cho chúng sanh rốt ráo đạt đến quả vị A-nậu-da-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
Này chư
Phật tử, nếu là đệ tử của Phật, đã thọ trì Phật ngữ (giới pháp) thường
vì chúng sanh mà rộng nói chánh pháp, thì trước hết phải xưng tán công
đức chư Phật, chúng sanh nghe được công đức của chư Phật, mới có khả
năng phát tâm cầu trí huệ của Phật. Do phát tâm như vậy, nên Phật tánh
không đoạn diệt. Nếu có hàng Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, hàng Ưu bà tắc, Ưu bà
di, niệm Phật, niệm pháp và niệm công hạnh của Đức Như Lai khi còn tu
hạnh Bồ tát, vì cầu pháp rộng lớn, trải qua A tăng kỳ kiếp thọ
các cần khổ. Nghĩ nhớ công hạnh như vậy để tu tập Bồ Tát hạnh, vì chúng
sanh thuyết pháp, nhẫn đến một bài kệ tán thán hạnh Bồ Tát. Chúng sanh
được nghe pháp, thấy rõ, vâng làm, được lợi ích vui vẻ. Lại phải khéo
trồng thiện căn, tu học Phật pháp để chứng đắc quả Vô thượng chánh giác,
đoạn trừ vô lượng khổ não cho chúng sanh trong vô lượng sinh tử. Hàng Bồ
Tát muốn thành tựu vô lượng thân tâm, thì cần tu Tinh tấn, thâm phát đại
nguyện, thực hành Đại phương tiện, khởi Đại từ bi, cầu Đại Trí huệ, đắc
Vô-kiến-đảnh-tướng. Cầu đắc các pháp lớn của chư Phật như vậy, lại phải
biết Đại pháp ấy vô lượng vô biên; pháp đã vô lượng thì phước đức quả
báo cũng lại vô lượng.
Đức Như Lai
dạy rằng: « Hàng Bồ Tát khi sơ phát tâm, dù chỉ trong một niệm hạ liệt
(trong chốc lát), thì phước đức quả báo của họ trăm ngàn vạn kiếp nói
cũng không hết. Huống chi trong một ngày, một tháng, một năm, cho đến
trăm năm. Chỗ huân tập tâm niệm, thì phước đức quả báo không thể nói
hết. Vì sao vậy? Vì sở hành của Bồ Tát không cùng tận. Vì muốn cho tất
cả chúng sanh đều trụ vào quả « Vô sanh pháp nhẫn », cho đến thành tựu
Vô thượng chánh đẳng chánh giác vậy ».
Chư Phật
tử, hàng Bồ Tát khi sơ phát tâm Bồ đề, thí như đại hải khởi sự khô cạn,
phải biết rằng sự khô cạn phải từ từ theo thời gian: hạ, trung, thượng
(từ cao xuống thấp), cho đến lúc hoàn toàn. Bây giờ thấy được Ngọc như ý
bảo châu ở biển cả, ngọc bảo châu này từ nơi biển cả mà sanh. Hàng Bồ
Tát khi phát tâm bồ đề cũng như vậy. Lúc ban đầu phát tâm phải biết rõ
đó là phương tiện làm Nhơn, Thiên, cho đến đạo quả Thanh văn, Duyên
giác, cho đến tất cả thiện pháp của chư Phật Bồ Tát, Pháp thiền định,
Trí huệ cũng từ đó mà phát sanh.
Lại nữa, cũng như tam thiên đại thiên thế giới từ khi mới
hình thành, phải biết rằng, đây là sanh xứ của 25 cõi. Ở nơi đó, chỗ có
tất cả chúng sanh đều nương gá, y chỉ làm trú xứ, Bồ Tát phát Bồ đề tâm
cũng lại như vậy. Từ khi sơ phát tâm, khắp vì lợi ích của tất cả vô
lượng chúng sanh, như: lục thú, tứ sanh, chánh kiến, tà kiến, tu thiện,
làm ác, hộ trì tịnh giới, hay phạm tứ trọng giới cấm, tôn kính Tam Bảo,
hay huỷ báng chánh pháp, cho đến chư ma ngoại đạo, Sa môn Phạm chí, Sát
Đế lợi, Bà la môn, Tỳ-xá-già, Thủ đà la v.v... tất cả đều nương nhờ ý
chỉ nơi đó.
Lại nữa, Bồ Tát phát tâm Bồ đề, lấy Từ bi làm đầu. Tâm
đại Từ bi của Bồ Tát vô lượng vô biên, cho nên khi phát tâm không
có ngằn mé, rộng khắp chúng sanh giới. Ví như hư không trùm khắp
tất cả, Bồ Tát phát tâm cũng lại như vậy; tất cả chúng sanh, khắp cùng tất cả, như chúng sanh giới vô lượng vô
biên bất khả cùng tận, Bồ Tát phát tâm cũng lại như vậy. Nghĩa là cũng
vô lượng vô biên không có cùng tận, hư không vô tận, cho nên chúng sanh
cũng vô tận, chúng sanh cũng vô tận cho nên
Bồ Tát phát tâm khắp tất cả chúng sanh giới vậy. Nghĩa
chúng sanh giới, tức là không có hạn lượng.
Ta nay thừa Thánh chỉ, nói lên phần nào: Như đông phương
có thiên ức hằng hà sa A tăng kỳ chư Phật thế giới, cho đến nam, tây,
bắc phương tứ duy thượng hạ, mỗi mỗi đều có thiên ức hằng hà sa A tăng
kỳ thế giới chư Phật, đem tán nhỏ thành vi trần. Số vi trần tán nhỏ này,
cho đến nhục nhãn cũng không thấy được (tác đối). Cho đến bách vạn ức
hằng hà sa A tăng kỳ tam thiên đại thiên thế giới chỗ có chúng sanh, tất
cọng tụ tập, đều ở nơi một bụi trần. Cho đến nhị bách hằng hà A tăng kỳ
tam thiên đại thiên thế giới, chỗ có chúng sanh, đều chung ở nơi hai hạt
bụi trần. Như vậy tiếp nối nhau (triển chuyển) đều ở khắp mười phương,
tất cả thiên ức hằng hà A tăng kỳ chư Phật thế giới, nơi nào có địa
chủng có vi trần, đều là chỗ ở của chúng sanh giới, cũng không trọn khắp.
Lại như có người khéo tay, chỉ một sợi lông mà chia chẻ
thành trăm phần, rồi lấy một phần của sợi lông kia chấm vào nước đại hải
(đến khi nào biển cả khô cạn?) - Nay đây ta cũng chi nói nghĩa thiểu
phần đối với chúng sanh kia, cũng lại như vậy việc ấy không thể nói hết,
cũng như việc làm đối với đại hải. Giả sử chư Phật ở nơi vô lượng vô
biên A tăng kỳ kiếp, rộng nói các thí dụ, thì sự thuyết dụ ấy cũng không
hết ý nghĩa phát tâm bồ đề của hàng Bồ Tát.
Cho nên, Bồ Tát phát tâm có khả năng biến khắp tất cả
chúng sanh. Vì sao vậy? -Chư Phật tử - Bởi Bồ đề tâm vô tận đó vậy. Nếu
có Bồ Tát nghe lời như vây mà chẳng lo âu sợ sệt, không thối chí, không
quên lãng, thì phải biết người đó quyết có khả năng phát tâm Bồ đề, và
thành tựu Bồ đề tâm vậy.
Dẫu cho hiện nay có vô lượng tất cả chư Phật, ở nơi vô
lượng A tăng kỳ kiếp tán thán công đức (phát tâm) kia, cũng không nói
hết. Vì cớ sao? – Vì Bồ đề tâm không có ngằn mé, nói không hết lời vậy.
Giá trị lợi ích rất là vô lượng. Cho nên hôm nay ta tuyên bày, là vì
khiến cho khắp cả chúng sanh được nghe biết, và được phát tâm Bồ đề vậy.
LUẬN
VỀ SỰ PHÁT TÂM:
Luận nói: Bồ Tát như thế nào mà phát tâm Bồ đề? - Và do nhơn duyên gì tu tập Đạo
Bồ Đề?
Nếu có Bồ Tát thường thân cận Thiện tri thức, và thường
cúng dường chư Phật, tu tập Pháp Bồ đề (37 phẩm) chí cầu chánh pháp, tâm
thường nhu hòa, gặp cảnh khổ có khả năng nhẫn chịu, tâm từ bi thuần hậu,
thâm tâm bình đẳng, tin vui Pháp đại thừa, cầu trí tuệ Phật.
Nếu có người thường thực hành đầy đủ 10 pháp như vậy, là
có khả năng pháp tâm Bồ đề, cầu Đạo vô thượng chánh đẳng chánh giác.
Lại nữa, có bốn duyên để phát tâm tu tập Vô thượng bồ đề. Những gì là bốn duyên?
Một là, tư
duy về chư Phật, mà phát tâm Bồ đề.
Hai là,
quán thân quá hoạn (thân tột khổ) mà phát tâm Bồ đề.
Ba là, vì
thương xót (từ mẫn) tất cả chúng sanh mà phát tâm Bồ đề.
Bốn là vì
cầu TỐI THẮNG QUẢ, mà phát Tâm Bồ đề.
TƯ DUY CHƯ
PHẬT CÓ NĂM PHÁP
1/ Một là
đối với khắp10 phương quá khứ hiện tại vị lai chư Phật, khi ban sơ phát
tâm cầu Đạo vô thượng cùng đầy đủ phiền não tánh như chúng ta hôm nay.
Nhưng rốt cùng các Ngài thành tựu Chánh giác, là bậc Vô thượng tôn. Do
nhơn duyên như vậy, mà hôm nay ta phát tâm Bồ đề.
2/ Hai là,
tư duy về nhứt thiết tam thế chư Phật, phát đại dũng mãnh, tất cả đều
chứng đắc Vô thượng Bồ đề, nếu Pháp-bồ-đề như vậy qủa thật đã chứng đắc,
thì chúng ta hôm nay cần phải duyên kết pháp đó mà phát Tâm Bồ đề.
3/ Ba là,
tư duy về nhứt thiết tam thế chư Phật, phát Đại minh huệ, ở nơi vô minh
mà kiến lập THẮNG TÂM, chứa nhóm khổ hạnh (quá khứ) đều có khả năng tự
dứt sạch siêu xuất tam giới. Chúng ta hôm nay cũng phải như vậy, nghĩa
là phải tự cứu tế. Do nhơn duyên như vậy mà ta phát tâm Bồ đề.
4/ Bốn là,
tư duy về nhứt thiết tam thế chư Phật, cũng từ nơi nhơn loại mà vượt
khỏi sanh tử phiền não đại hải. Chúng ta hôm nay cũng là bực Trượng phu,
cũng phải vận dụng nơi nhơn duyên này mà đột thoát, cho nên phải phát
Tâm Bồ đề.
5/ Năm là,
tư duy về tất cả ba đời chư Phật, phát Đại Tinh tấn, xả thân mạng tài
bảo, cầu đắc Nhứt thiết trí. Chúng ta hôm nay phải nương vào công đức
chư Phật mà tu học, đó là nhơn duyên chơn chánh nên phải phát tâm Bồ đề.
QUÁN THÂN
QUÁ HOẠN, Phát Bồ đề tâm cũng có năm pháp:
- Một là,
tự quán thân ta do 5 ấm, 4 đại hòa hợp, sanh khởi đầy đủ vô lượng ác
nghiệp. Nay muôn xả ly nên phát Tâm Bồ đề.
- Hai là,
tự quán sát thân ta, cửu khiếu trường lưu, xú uế bất tịnh, cần phải sanh
tâm chán chê mà xa lìa nó vậy.
- Ba là, tự
quán thân ta có THAM, SÂN, SI, và vô lượng lửa phiền não thiêu đốt thiện
tâm, nên muốn sớm diệt trừ khổ cảnh ấy, mà phát Tâm Bồ đề
- Bốn là,
tự quán sát thân ta như bọt, như bèo, nổi trên biển cả, niệm niệm sanh
diệt nên cần phải tìm phương pháp trừ diệt nó vậy.
- Năm là,
tự quán sát thân ta do vô minh phiền não ngăn che, thường tạo nghiệp ác
phải luân hồi trong lục thú, không lợi ích gì, cho nên cần phải phát Tâm
Bồ đề vậy.
LẠI NỮA CẦU
TỐI THẮNG QUẢ PHÁT TÂM BỒ ĐỀ CŨNG CÓ NĂM PHÁP:
1/ Một là,
trông thấy tướng hảo của chư Phật Như Lai trang nghiêm sáng suốt, thanh
tịnh cao tột không gì sánh bằng, khiến ai trong thấy tướng như vậy, liền
trừ được phiền não, nên phải phát Tâm Bồ đề, tu tập vậy.
2/ Hai là, trông thấy chư Phật Như Lai đầy đủ (cụ
túc) Giới, Định Huệ, Giải thoát, Giải thoát tri kiến thanh tịnh, cụ túc
các pháp (pháp tụ), mà chúng ta phát tâm tu tập.
3/ Ba là, trông thấy các Đức Như Lai pháp thân thường trụ
thanh tịnh hoàn toàn, không chút nhiễm ô, mà chúng ta phát tâm tu tập.
4/ Bốn là, trông thấy các Đức Như Lai có đầy đủ các pháp:
Thập lực, Tứ Vô Sở Uý, Đại bi , tam niệm xứ, mà phát tâm tu tập.
5/ Năm là, do trông thấy các Đức Như Lai có nhứt thiết
trí lân mẫn chúng sanh từ bi bủa khắp, thường vì tất cả kẻ ngu phu mê mờ,
độ cho họ quay về chánh đạo, mà phát tâm tu tập.
TỪ MẪN ĐỐI VỚI CHÚNG
SANH, PHÁT TÂM BỒ ĐÊ CŨNG CÓ NĂM PHÁP :
1- Vì thấy chúng sanh bị vô minh ràng buộc, mà phát Tâm
Bồ đề.
2- Vì thấy chúng sanh bị các khổ thắt chặt, mà phát Tâm
Bồ đề.
3- V thấy chúng sanh kết tập bất thiện nghiệp, mà phát
Tâm Bồ đề.
4- Vì thấy chúng sanh tạo cực trọng ác, mà phát Tâm Bồ đề.
5- Vì thấy chúng sanh chẳng tu học chánh pháp, lại bị vô
minh thắt buộc, nên phát Tâm Bồ đề.
Lại có 20 việc mà Bồ tát
phát tâm Bồ đề:
1- Vì thấy các chúng sanh bị si ái làm cho mê lầm, phải
thọ lãnh những khổ cảnh to lớn, nên phát Tâm Bồ đề.
2- Vì thấy các chúng sanh bất tín nhơn quả, tạo tác chư
ác nghiệp nên phát Tâm Bồ đề.
3- Vì thấy chúng sanh xả ly chánh Pháp, tín thọ tà giáo
nên pháp Tâm Bồ đề
4- Lại thấy các chúng sanh lặn hụp trong sông phiền não,
bị bốn dòng phiền não (tứ lưu) cuốn trôi, và các khổ ràng buộc, nên phát
Tâm Bồ đề.
5- Vì thấy chúng sanh lo sợ cảnh khổ sanh lão bịnh tử,
chẳng cầu giải thoát mà lại còn tạo các ác nghiệp, nên phát Tâm Bồ đề.
6- Thấy các chúng sanh sống trong ưu bi khổ não, mà lại
thường tạo các ác nghiệp, không biết chừa bỏ, nên phát tâm Bồ đề
7- Thấy các chúng sanh thọ cảnh biệt ly khổ, mà chẳng
giác ngộ, lại tìm cách tham đắm dây dưa nên phát Tâm Bồ đề
8- Thấy các chúng sanh thọ oán táng hộ khổ, lại thường
khởi tâm ganh ghét, không chịu từ bỏ, lại còn tạo các oán kết bất thiện
cho đời sau, nên phát tâm Bồ đề.
9- Thấy các chúng sanh vì ái dục mà tạo các nghiệp ác,
nên phát Tâm Bồ đề.
10- Lại thấy các chúng sanh đã biết DỤC là khổ, nhưng
không xả ly, nên Phát Tâm Bồ đề.
11- Thấy các chúng sanh tuy muốn được an vui trái lại
không thọ cấm giới ( của Phật), nên phát Tâm Bồ đề
12- Thấy các chúng sanh tuy không ưa khổ cảnh, mà lại
luôn tạo cực trọng ác, nên phát Tâm Bồ đề.
I3- Thấy các chúng sanh hủy phạm trọng giới, tuy biết. ăn
năn lo sợ. nhưng vẫn phóng dật, nên phát Tâm Bồ đề.
14- Thấy các chúng sanh thích tạo cực ác, cho nên đọa
ngũ-vô gián nghiệp, hung dữ ngoan cố, tự ngăn che lỗi lầm không biết xấu
hổ ăn năn nên phát Tâm Bồ đề.
l5- Vì thấy chúng sanh hủy báng Chánh pháp đại thừa
phương đẳng, lại chuyên ngu tự chấp, khởi tâm kiêu mạn, nên phát Tâm Bồ
đề
16- Thấy các chúng sanh tuy có phần thông minh hiểu biết,
mà phạm vào lỗi đoạn dứt thiện căn, tự phản cống-cao, trọn chẳng cải hối,
chẳng học chính pháp, do vậy mà Bồ tát phát Tâm Bồ đề.
17- Thấy các chúng sanh, sanh vào nơi bát nạn, nên không
nghe biết chánh pháp, chẳng biết cách tu hành thiện pháp, nên phát Tâm
Bồ đề.
18- Thấy các chúng sanh, tuy được gặp Phật ra đời, được
nghe Phật thuyết pháp, nhưng lại chẳng biết thọ trì tu tập, nên phát Tâm
Bồ đề.
19- Lại thấy các chúng sanh tập nhiễm theo các ngoại đạo,
khổ thân tu học theo ngoại giáo, trọn chẳng thoát được khổ cảnh, nên
phát Tâm Bồ đề.
20- Thấy các chúng sanh tu hành đến cõi Phi phi tưởng
định, lầm nhận đó là cảnh niết bàn thiện báo. Nhưng khi hết phước báo
hữu lậu đó thì đọa vào tam đồ khổ, mà chúng ta phát Tâm Bồ đề .
Lại nữa hàng Bồ tát vì thấy chúng sanh bị vô minh mà tạo
các ác nghiệp,đêm dài thọ khổ, xa lìa chánh pháp (lầm lỗi không ra khỏi)
không ra khỏi cảnh mê mờ, do đó mà phát Tâm đại từ bi, chí cầu Vô thượng
chánh đẳng chánh giác, như cứu cảnh khổ lửa cháy đầu. Tất cả chúng sanh
có cảnh khổ nào, Bồ tát phải lo cứu tế khiến cho không sót một ai.
Chư Phật tử, ta nay lược nói các pháp đối với hàng Bồ tát
sơ phát Tâm Bồ đề. Nếu như nói rộng ra thì nhiều vô lượng vô biên pháp
môn.
Luận nói: Bồ tát phải như thế nào mà phát tâm đắc quả Bồ đề, và do đâu mà hạnhh
nghiệp được thành tựu Đạo Bồ đề?
Hàng Bồ Tát khi phát Tâm trụ được Càn-huệ-địa, trước hết
tâm phải kiên cố, phát Đại chánh nguyện, nhiếp thọ tất cả vô lượng chúng
sanh, rằng: Ta nay cầu Vô thượng Bồ đề để cứu hộ độ thoát chúng sanh,
không để thiếu sót, đều khiến cho tất cả rốt ráo vào địa vị Vô dư niết
bàn.
Cho nên, sơ phát Tâm Bồ đề, hàng Bồ tát phải do tâm đại
bi làm đầu, do Đại bi tâm nên hay phát chuyển Thập thắng Đại chánh
nguyện. Những gì gọi là mười ?
1/ Ta nguyện từ thân đời trước, đến thân đời này, đã làm
các thiện căn, đều đem các thiện căn hồi hướng cho tất cả vô lượng chúng
sanh, cùng nhau hướng về quả Vô Thượng Bồ đề. Nguyện cho tâm niệm,
nguyện lực cho chúng ta luôn luôn tăng trưởng, đời đời phát huy, thường
giữ niệm tại tâm, trọn chẳng quên mất. Tâm niệm, nguyện lực ấy cũng như
Đàlani (tổng trì) thường phải thủ hộ.
2/ Chúng ta nguyện hồi hướng đến đạo quả Đại Bồ đề, do
thiện căn này đối với tất cả chúng sanh,ở bất cứ nơi nào, thường đến
cúng dường tất cả chư Phật, chẳng sanh về các quốc độ không có Phật.
3/ Chúng ta nguyện sanh vào quốc độ của chư Phật. rồi,
thường được thân cận, thường xuyên có mặt hai bên, như bóng theo hình,
không sát na nào vắng mặt xa rời chư Phật.
4/ Chúng ta nguyện được thân cận chư Phật rồi, tùy theo
thu cầu khế hợp, mà chư Phật, thuyết pháp cho chúng ta nghe, nghe rồi
thành tựu Bồ Tát đạo, đắc ngũ thần thông.
5/ Ta nguyện thành tựu Bồ tát ngũ thông rồi, lại thông
đạt thế đế, dẫu cho danh xưng được lưu bố, giai liễu đệ nhứt nghĩa đế,
đắc Như-thật-tánh, và Chánh-pháp-trí.
6/ Ta nguyện được chánh-pháp-trí rồi, do tâm không mệt
mỏi (vô yếm tâm) vì chúng sanh mà nói pháp khai thị, khiến cho lợi ích
và đều giải thoát.
7/ Ta nguyện đủ khả năng khai thị giải thoát cho chúng
sanh rồi, nương vào thần lực chư Phật, đến khắp mười phương vô lượng thế
giới cúng dường chư Phật, thỉnh thọ Chánh Pháp, rộng độ chúng sanh
8/ Ta nguyện khi thính thọ Chánh pháp của chư Phật rồi,
tức đủ khả năng tùy theo căn cơ chúng sanh mà chuyển khai thanh tịnh
pháp luân (chuyển pháp luận thanh tịnh), đến mười thế giới, tất cả chúng
sanh nghe ta thuyết pháp, nghe danh tự ta, liền được xả ly tất cả phiền
não, phát Tâm Bồ đề.
9/ Ta nguyện, khi đã khiến cho chúng sanh phát tâm Bồ đề
rồi, thường thường gần gũi hộ trì chúng sanh, khiến trừ những điều bất
thiện, đem đến vô lượng an lạc, xả bỏ thân mạng tài bảo nhiếp thọ chúng
sanh, gánh vác Chánh Pháp.
10/ Ta nguyện khi được gánh vác chúng sanh rồi, tuy thực
hành Chánh pháp, mà tâm vô-sở-hành. cũng như chư Bồ tát thực hành chánh
pháp, mà vô-sở-hành, cũng lại là vô sở bất hành. Vì giáo hóa
chúng sanh nên không rời bỏ Chánh nguyện, đó là hàng Bồ tát phát tâm Bồ
đề thành tựu Thập Đại nguyện. Thập Đại nguyện này biến khắp chúng sanh
giới, nhiếp thọ tất cả hằng sa chư nguyện lực. Nếu chúng sanh giới tận
thì đại nguyện của ta mới hết, mà chúng sanh giới thật không thể hết,
cho nên đại nguyện của ta cũng không cùng.
Lại nữa, BỐ THÍ, là
chánh nhơn phát Tâm Bồ đề, vì nhiếp thủ tất cả chúng sanh vậy .
TRÌ GIỚI là chánh nhơn phát Tâm Bồ đề, vì cụ túc thiện pháp, đầy đủ bổn nguyện
này.
NHẪN NHỤC là chánh nhơn phát Tâm Bồ đề, vì thành tựu 32 tướng hảo, và 80 tùy hình
hảo vậy.
TINH TẤN,
là chánh nhơn phát Tâm Bồ đề, vì tăng trưởng thiện hạnh, đối với chúng
sanh khuyến hóa tu tập vậy.
THIỀN ĐỊNH là chánh nhơn phát tâm Bồ đề, vì tự mình điều phục tâm tư của chúng
sanh.
TRÍ TUỆ là chánh nhơn Bồ đề tâm, vì đầy đủ trí huệ nên biết rõ chánh tướng của
các pháp.
Tóm lại, mà nói đó, Lục Độ Ba la mật là chánh nhơn Bồ đề,
Tứ vô lượng tâm, 37 phẩm trợ đạo, và vạn thiện chư hành, tương ứng hòa
hợp phù trợ mà thành Đạo Bồ đề vậy.
Cho nên, nếu Bồ tát tu tập Lục Độ Ba la mật, tùy theo
pháp hạnh dó, mà dần dần đắc cận quả A nậu đa tam miệu tam Bồ đề.
Chư phật tử, người cầu
Đạo Bồ đề, tâm hành không được phóng dật, khi tâm hạnh phóng dật thì hư
hoại thiên căn. Nếu Bồ tát chế phục lục căn không cho phóng dật, tất
người đó đã tu tập sáu Pháp Ba la mật vậy. Hàng Bồ tát phát tâm, trước
phải kiến lập quyết định, chí thành lập thệ nguyện, hành giả trọn không
phóng dật, giải đãi, kiêu mạn, Vì cớ sao?
Khi lập quyết định, thệ
nguyện có năm pháp chấp trì:
1/ Phát tâm phải cho kiên cố
2/ Phải thường ngăn ngừa và diệt trừ phiền não
3/ Phải ngăn ngừa tâm phóng dật.
4/ Phải phá trừ ngũ cái.
5/ Tinh tấn tu.tập sáu Pháp ba la mật. Vì sáu Pháp này
như chư Phật đã tán thán:
Như Lai Đại Trí Tôn
Hiển thuyết công đức chứng,
Nhẫn, Huệ phước nghiệp lực,
Thệ nguyện lực tối thắng.
Tạm dịch:
Đấng Như Lai bậc Đại trí đáng tôn kính,
Nói rõ các công đức đã tu chứng
Nhẫn nhục, Trí huệ, Phước nghiệp lớn,
Thệ nguyện lực, là Pháp tối thắng.
Làm thế nào lập thệ
nguyện?
Nếu có người lúc bấy giờ đến nơi ta cầu xin cácthứ cho
được, thì chúng ta phải tùy theo sự mong cầu của họ mà bố thí giúp đỡ.
Bố thí như vậy, cho đến không khởi lên một niệm sẽn tiếc. Nếu tâm ta
khởi niệm ác (tiếc rẽ), dù chỉ trong thời gian một cái khảy móng tay,
rằng lấy sự ấy bố thí làm nhơn duyên cầu được quả báo an vui. Thì ta
(Luận chủ) liền chê trách, cho đến 10 thế giới vô lượng vô biên A tăng
kỳ chư Phật hiện tại, và chư Phật vị lai cũng chê trách, người ấy quyết
định bất thành A nậu đa la tam miệu tam bồ đề. Nếu chúng ta THỌ TRÌ CẤM
GIỚI, cho dẫu mất thân mạng, kiến lập tịnh tâm, thề không cải hối (hối
tiếc việc tu tập).
Nếu ta tu tập PHÁP NHẪN NHỤC, có người đến xâm hại cho
đến họ cắt xẻo thân ta, thì cùng phải giữ lòng từ ái, thề không khởi tâm
sân hận ngăn ngại. Nếu ta tu tập Pháp TINH TẤN gặp cảnh cơ khát bức ngặt,
nóng lạnh trái mùa, cho đến lúc các tai nạn, như vương tặc, thủy hỏa, sư
tử hổ lang, cho đến những nơi không nước uống, không cơn ăn, cũng phải
giữ tâm vững bền, thề không thối chuyển đạo nghiệp. Nếu ta phát tâm tu
tập THIỀN ĐỊNH, đến nơi ngoại cảnh nhiễu loạn, cũng phải nhiếp tâm, chớ
để dao động. Phải giữ tâm thật kiên cố, nhứt niệm tại cảnh, thề chẳng
vọng khởi phi pháp loạn tưởng. Nếu ta tu tập PHÁP TRÍ HUỆ, quán sát « nhứt
thiết pháp như thật tánh », tùy thuận Pháp mà thọ trì, đối với các khổ
bất thiện. Với Pháp hữu vi, vô vi, cho đến pháp sanh tử Niết bàn, chẳng
khởi nhị kiến. Nếu bấy giờ tâm ta sanh hối hận, sân si, thối tâm, quên
lảng, loạn tưởng khởi lên nhị kiến, dù chỉ trong thời gian khảy móng tay,
liền phải dùng Giới, Nhẫn, Tinh tấn, Thiền định, mà cầu được tịnh báo.
Như vậy, ta (Luận chủ) cũng chê trách, cho đến 10 phương thế giới vô
lượng vô biên A tăng kỳ chư Phật hiện tại, chư Phật vị lai cũng chê
trách, mà người kia trọn không thành quả vị A Nậu đa la tam miệu Tam bồ
đề.
Cho nên, nếu có Bồ tát nương vào Thập Đại nguyện, thọ trì
chánh pháp, thực hành theo LỤC ĐẠI THỆ NGUYỆN (sáu Ba la mật), tức ngăn
ngừa tâm hành phóng dật, tất phải tinh cần, tu học Pháp lục Ba la mật,
tất sẽ thành tựu quả vị VôThượng chánh đẳng chánh giác vậy.
Luận nói : Hàng Bồ tát phải tu Pháp Bố thí như thế nào ? - Làm lợi ích cho mình
và cho người, và cả hai đều lợi ích như thế nào?
Nếu Bồ tát tu Pháp Bố thí được như vậy, tức là trang
nghiêm Đạo Bồ đề. Và Bồ tát muốn điều phục chúng sanh, khiến cho xa lìa
khổ não cho nên phải tu hạnh Bố thí vậy.
Người thực hành Pháp Bố thí, là đối với tài vật của mình
thường đem lòng xả bỏ, đối với người đến cầu đạo (học hỏi), phải khởi
tâm tôn trọng, tưởng đó như là Cha Mẹ, Sư trưởng, Thiện hữu tri thức vậy.
Đối với kẻ bần cùng nghèo túng phải khởi tâm lân mẫn, tưởng như con một
của mình. Tuỳ theo chỗ mong cầu, mà mình vui vẻ tôn kính. Đó là Bồ tát
tu tập Tâm Bố thí vậy.
Người tu pháp Bố thínhư vậy, thiện danh được lưu bố, tùy
chỗ sanh xứ mà tài bảo được phong vinh, gọi đó là Tự lợi. Và hay khiến
chúng sanh Tâm đắc mãn túc. Lại hay giáo hóa điều phục họ, khiến
tâm tư họ không khởi sự xan lận. Được như vậy, gọi là LỢI THA. Pháp tu
như vậy, gọi là VÔ TƯỚNG ĐẠI THÍ. Pháp này giáo hoá chúng sanh khiến họ
đồng lợi ích cho mình, cho nên gọi là cả hai trọn lợi ích vậy. Chánh
nhơn tu Bố thí, đắc đia vị Chuyển luân thánh vương nhiếp thọ tất cả vô
lượng chúng sanh, cho đến thành tựu PHÁP TẠNG VÔ TẬN của chư Phật. Đó
gọi là trang nghiêm Đạo Bồ đề vậy...
Bố thí có ba phần (ba phẩm loại) :
1/ Gọi là Pháp Thí
2/ Gọi là Tài Thí
3/ Gọi là Vô Úy Thí
Trước nói PHÁP THÍ mà khuyến tấn người thọ trì CẤM GIỚI,
tu tập tu hạnh xuất gia, lại khiến họ phá trừ tà kiến, nói rõ chấp đoạn
, chấp thường, cùng bốn thí điên đảo với những quá-hoạn sai lầm.
Lại phải phân biệt khai thị về nghĩa CHƠN ĐẾ tán thán công đức Tinh Tấn,
giải minh tai hại của phóng dật. Các việc như vậy thực hành, gọi là Tu
Hạnh Pháp Thí vậy.
Nhưng nếu có chúng sanh lo sợ pháp Vua, cho đến sài lang
sư tử, và các nạn thủy hỏa, trộm cướp v.v.. Bồ tát thấy họ như vậy, cần
phải tạo mọi điều kiện cứu giúp, làm được như vậy gọi là Pháp Vô Úy Thí...
Lại đối với tài vật của mình bố thí đến người, mà lòng
không tiếc rẽ cho đến những thứ trân bảo, voi ngựa, xe cộ và các loại
vải vóc tơ lụa, lúa nếp... y phục, sau nữa, cho đến vườn ruộng, lầu các
ranh giới. Nếu là nhiều hay ít, tùy theo ý mong cầu của người mà ta cứu
giúp họ. Làm được như vậy, gọi là TÀI THÍ.
TÀI THÍ có năm loại:
1- Chí tâm thí
2- Tín tâm thí
3- Tùy thời thí
4- Tự thủ thí
5- Như pháp thí. (xem thêm Kinh Ưu bà tắc).
Những điều kiện không
nên Bố thí, cũng có năm trường hợp:
1/ Phi lý, cầu tài, không nên bố thí cho người. Nghĩa là
tài vật phi lý phi nghĩa, ta không nên đem cho người.
2/ Vật bất tịnh như rượu, độc dược, không nên bố
thí cho người. Vì những thứ ấy sẽ làm loạn tâm người vậy.
3/ Lưới, bẩy, máy móc... không nên bố thí cho người, vì
những thứ ấy sẽ làm khổ não cho chúng sanh.
4/ Đao trượng, cung tên...không nên bố thí cho nguời, vì
đó là vật làm hại chúng sanh.
5/ Âm nhạc, nữ sắc (sắc đẹp), không nên bố thí cho người.
vì những thứ ấy sẽ làm hại tinh thần của người.
Tóm lại mà nói, những gì không đúng với Pháp thiện (bất
như pháp), vật gì làm não loạn chúng sanh, thì không nên bố thí. Ngoài
ra, những gì khiến cho chúng sanh được an lạc, thì gọi đó là Pháp thí.
Người thực hành Pháp Bố
thí, cũng có năm điều gọi là danh văn thiện lợi :
1- Thường dược thân cận tất cả các bực hiền thánh trong
đời.
2- Được tất cả chúng sanh trông thấy thì vui thích.
3- Khi đến chỗ đông người, đều được mọi người cung kính.
4- Danh dự tốt đẹp được lưu bố mười phương.
5- Vì Đại Bồ đề khởi tác thượng diêu nhơn.
Năm pháp như vậy, gọi là Bồ tát thành tựu Nhứt thiết trí
.
NHỨT THIẾT TRÍ, chẳng phải trông vào nhiều tài vật mà
thật sự ở nơi tâm hạnh vậy. Đúng như pháp cầu tài, mà thọ trì bố thí,
gọi là Nhứt thiết thí vậy. Thấy kẻ bần cùng, khởi tâm thương xót giúp đỡ
gọi đó là Nhứt thiết thí vậy. Thấy người nguy khổ, khởi tâm từ bi cứu
tế, đó là Nhứt thiết thí. Đời sống của mình tuy không dư giả, vẫn giữ
Đạo Bố thí giúp người, gọi đó là Nhứt thiết thí. Quý trọng bảo vật,
nhưng biết ý người mong cầu, nên thương mà giúp, đó gọi là nhứt thiết
thí vậy. Không luận là người trì giới hay hủy phạm, là bậc phước điền
hay phi phước điền, ta đều bình đẳng bố thí nên gọi đó là Nhứt thiết
thí. Không cầu quả báo thiện lạc nơi cõi nhơn thiên, nên gọi đó là Nhứt
thiết thí. Chí cầu Vô thượng Bồ đề mà bố thí, nên gọi là Nhứt thiết thí
vậy.
Lại nữa, hành Đạo Bố thí đúng thời, hợp lúc. Vui vẻ thí,
bố thí rồi không ăn năn, gọi đó là Nhứt thiết thí vậy. Nếu đem bông hoa
bố thí, thì sẽ đầy đủ Đà a la ni, Thất Giác hoa vậy. Nếu đem hương vị mà
bố thí thì cụ túc được Giới, Định, Huệ, huân hợp nơi thân. Nếu đem quả
trái mà bố Thí, thì thành tựu Vô lậu quả vậy. Nếu đem thức ăn mà bố thí
thì được cụ túc thân mạng, cụ túc biện tài, sức lực an vui vậy. Nếu đem
y phục mà bố thí, thì sắc thân được cụ túc thanh tịnh, trừ được bịnh vô
tâm vô quý vậy. Nếu đem đèn sáng mà bố thí thì cụ túc Phật nhãn, thấu
suốt tất cả Pháp tánh vậy. Nếu đem các thứ giày dép quý, cùng với xa mã
đồ chuyên chở mà bố thí, thì đắc quả Vô thượng thừa, cụ túc thần thông.
Nếu đem chuỗi anh lạc bố thí, thì sẽ cụ túc 80 tướng tùy hình hảo. Nếu
đem trân bảo mà bố thí, cúng dường, thì cụ túc 32 tướng hảo của bậc Đại
nhơn. Nếu đem sức lực, sứ bộc mà bố thí cúng dường, thì cụ túc Thập lực,
Tứ vô sở uý của Phật.
Tóm lại, tu pháp Bố thí, như đem cả quốc thành thê tử,
đầu mắt tay chân, bố thí cúng dường, mà tâm không lẫn tiếc, chỉ vì cầu
Vô thượng Bồ đề, cứu độ tất cả chúng sanh vậy. Hành Đại Bồ Tát tu hành
bố thí không còn kiến chấp tài vật thí, và kẻ thọ thí, chỉ vì Pháp Vô
Thượng Thí , tức nhiên cụ túc Pháp Bố thí Ba la mật vậy.
Luận nói:
Hàng Bồ Tát phải tu hành (trì) Giới hạnh như thế nào? Và Trì Giới cách
nào để làm lợi ích cho mình và cho người? - Và cả hai đều lợi ích rốt
ráo?
Người tu Trì giới như vậy, tức có khả năng trang nghiêm
Đạo Bồ đề. Bồ Tát vì muốn điều phục chúng sanh, khiến cho họ xa lìa khổ
não, cho nên phải Tu Trì Tịnh giới. Người tu trì Tịnh giới, thì ba
nghiệp thân, khẩu, ý tức phải thanh tịnh, đối với kẻ tánh bất thiện, tâm
luôn luôn xa lánh, lại khéo quở trách ác hạnh, và kẻ huỷ phạm cấm giới.
Đối với những lỗi nhỏ, trong lòng luôn lo sợ, với những điều như vậy
được gọi là hàng Bồ Tát sơ phát tâm tu trì tịnh giới vậy.
Nguời tu Trì giới , thì phải xa lìa tất cả ác nghiệp, các
lỗi lầm, thường sanh vẻ nơi thiện xứ (thiên giới), và được như vậy gọi
là tự lợi. Lại biết giáo hoá chúng sanh, khiến họ không phạm vào điều ác,
thì gọi là lợi tha. Do tu công đức này, hồi hướng về Bồ đề giới, giáo
hoá chúng sanh khiến đồng lợi ích như mình, thì gọi đó là cả hai đều lợi
(viên mãn giới).
Do nhơn tu Trì giới, mà đắc quả LI DỤC, cho đến dứt hết
các lậu hoặc, thành Tối chánh giác, bấy giờ gọi đó là trang nghiêm Đạo
Bồ đề.
Giới có ba loại (thành
phần):
1- Thân giới
2- Khẩu giới
3- Y giới.
Người thọ trì Thân giới, vĩnh ly tất cả các hạnh sát đạo
dâm, bất đoạt vật mạng, bất xâm phạm tài sản của người, cũng không xâm
phạm vào ngoại sắc. Lại nữa, cũng không vi phạm SÁT, v.v... làm nhơn
duyên, cho đến một phương tiện nhỏ nào. Chẳng dùng cây gậy, gạch đá làm
thương tích chúng sanh. Nếu vật thuộc của người, là của người thọ dụng,
như một ngọn cỏ, lá cây, người chẳng cho thì ta chẳng nên lấy dùng. Lại
nữa, cho đến việc lấy mắt nhìn lén, xem trộm sắc đẹp màu mè v.v:.. Nên
giữ Tứ oai nghi cho tề chỉnh. Những điều như vậy gọi là Thân Trì giới.
Khẩu thọ trì giới thư thế nào ? Tức là đoạn trừ tất cả
những lời vọng ngữ, lưỡng thiệt ác khẩu, ỷ ngữ, không khi cuốn người,
không ly gián người này, lại nói lời hoà hợp với người kia, phỉ báng lỗi
lầm của người, hoặc dùng văn sức ngôn từ khéo léo làm phương tiện, khiến
cho tha nhân xúc mão. Trái lại lời nói ta phải chí thành, phải ôn hòa,
phải trung tín đối với người. Lời nói phải là lời nói nhiêu ích cho
người, khuyến hoá người tu thiện. Những điều kiện như vậy, gọi là tu
Khẩu giới.
Người Trì Tâm giới phải như thế nào ? Phải dứt trừ tham
sân si, tà kiến, lại thường tu tập nhu nhuyển, không tạo các tội lỗi,
tin rỏ ác nghiệp sẽ thọ lành quả báo ác. Phải nỗ lực tư duy, không tạo
ác nghiệp, đối với tội nhẹ, tâm luôn tưởng là điều to lớn,
nếu có lỗi lầm đều phải lo sợ, ăn năn. Đối với chúng sanh
tâm không khỏi sân hận nào loạn, thấy chúng sanh khổ, phải khởi tâm
thương cảm, luôn luôn biết ơn và báo ơn, và tâm
không keo bòn, vui làm việc phúc đức, thường làm lợi ích, giáo hoá mọi
người, thường tu Từ tâm. thương xót tất cả. Với những điều kiện như vậy,
gọi là Tu Tâm giới.
NÓI VỀ THẬP THIỆN GIƠÍ,
CÓ NĂM ĐIỀU LỢI ÍCH:
1-Thường
ngăn ngừa ác hạnh.
2- Thường
khởi tác thiện căn
3- Thường
xa lánh phiền não
4- Thường
thành tựu Tịnh Tâm
5- Thuờng
tăng trưởng giới hạnh.
Nếu nguời
khéo tu Giới, không buông lung phóng dật, đầy đủ chánh niệm, phân biệt
rõ thiện ác .v.v... Thì phải biết rằng người đó quyết định thường tu
Thập thiện nghiệp giới, và 84.000 vô lượng giới phẩm, tất cả đều nhiếp
thuộc nơi Thập thiện giới vậy. Phải biết Thập thiện giới chính là tất cả
giới căn bổn, đoạn các nghiệp ác nơi thân, khẩu, ý vậy. Lại có năng lực
ngăn ngừa tất cả pháp bất thiện cho nên gọi là Tu Giới Hạnh vậy.
LUẬN VỀ
GIỚI CÓ NĂM LOẠI: (năm ý nghĩa)
1- Gọi là
Ba la đề mộc xoa giới.
2- Gọi là
Định cộng giới.
3- Gọi là
Vô lậu giới.
4- Gọi là
Nhiếp căn giới.
5- Gọi là
Vô tác giới.
- Khi Bạch
Tứ Yết Ma, theo Thầy mà thọ giới, gọi đó là Giới Ba-la-đề-mộc-xoa. Từ
Giới căn bản tu tập Tứ thiền, quả Tứ thiền chưa được ( tức còn tu tập).
Gọi đó là Định cộng giới.
Căn bản
giới, tu tập Tứ thiền, đắc sơ thiền, chưa mãn Tứ thiền, gọi đó là Vô lậu
giới. Nhiếp thủ chư căn, tu chánh niệm tâm, kiến văn, giác, tri, sắc,
thanh, hương, vi, giải, bất sanh phóng dật, gọi đó là Nhiếp căn giới. Xả
bỏ thân này cho đến thân sau chẳng tạo ác nghiệp, gọi đó là Vô tác giới.
Hàng Bồ Tát, tu Trì giới không cùng với hàng Thanh văn,
Bích chi Phật-hợp hay không hợp (đây là cách so sánh) như vậy gọi Thiện
trì Tịnh giới. Do Thiện trì Tịnh giới, nên hay làm lợi ích cho tất cả
chúng sanh.
Tu trì Từ tâm giới. thường hay cứu độ chúng sanh, khiến
cho được an lạc vậy
Tu trì Bi tâm giới, hay nhân thọ các khổ, cứu nguy nạn
cho chúng sanh.
Tu trì Hỷ tâm giới, khuyến thỉnh mọi người tụ tập thiện
phập, khiếm dứt trừ tâm giải đãi.
Tu trì Xả tâm giới, đối với kẻ oán người thân đều bình
đẳng, khiến họ xa lìa ái nhuế vậy.
Tu trì Huệ thí giới, khéo giáo hoá điều phục chúng sanh
vậy.
Tu trì Nhẫn nhục giới, tâm thường nhu nhuyễn không sân si
vậy.
Tu trì Tinh tấn giới, thì thiện nghiệp mỗi ngày được tăng
trưởng không thối thất vậy.
Tu trì Thiền định giới, tức là xa lìa dục lậu và bất
thiện pháp, tăng trưởng thiền cảnh vậy.
Tu trì Trí huệ giới, tức thành tựu đa văn, và thiện căn,
lại không nhàm chán chánh pháp.
Tu trì Thân cận thiện tri thức giới, ấy là làm nh
